Ευρετήριο Άρθρου
11ο Πανελλήνιο Μετεκπαιδευτικό Συνέδριο Κέρκυρας
Εισηγητής: Κώστας Χρυσαφίδης
Εισηγήτρια: Λιακάκη Σωτηρία
Εισηγητής: Ευθύμιος Κάκουρος
Εισηγήτρια: Κατερίνα Μανιαδάκη
Εισηγητής: Κων/νος Πετρογιάννης
Εισηγήτρια: Νικηταϊδου Ευφροσύνη
Εισηγήτρια: Νατάσα Φιλιππουπολίτη
Εισηγητές: Κόνσολας-Καμπουροπούλου-Παναγιωτοπούλου
Εισηγήτρια: Ξένια Καλογεροπούλου
Εισηγήτρια: Ευγενία Θεοδότου
Εισηγητές: Μάντζιου-Βαραγγούλη
Εισηγήτρια: Θωμαΐς Καπουλίτσα
Εισηγήτρια: Όλγα Λιάγκου
Όλες οι Σελίδες

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

  Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 11ου Πανελληνίου Μετεκπαιδευτικού Συνεδρίου Βρεφονηπιαγωγών που πραγματοποιήθηκε στην πανέμορφη Κέρκυρα στις 1-2 και 3 Απριλίου 2011 με θέμα:

«Ο πολιτισμός ως σημείο αναφοράς σε ένα σύγχρονο, ανθρωπιστικό και δημοκρατικό μοντέλο προσχολικής αγωγής και εκπαίδευσης»

Αφίσα, 11ο Πανελλήνιο Μετεκπαιδευτικό Συνέδριο Βρεφονηπιαγωγών

  Την έναρξη του Συνεδρίου κήρυξε η Αντιπρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Βρεφονηπιαγωγών κυρία Κούλα Χαρλαύτη.

  Στην έναρξη των εργασιών παρευρέθηκαν πολλοί επίσημοι προσκεκλημένοι από υπουργεία, δήμους και άλλους φορείς, μεταξύ των οποίων ο Αντιπεριφερειάρχης Κέρκυρας κύριος Σκούρτης Χρήστος και ο Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου κύριος Άνθης Νικόλαος, ο Αντιδήμαρχος Κέρκυρας κος Ποταμίτης Νικόλαος, δημοτικοί σύμβουλοι κ.α.

  Χαιρετισμό απηύθυνε ο Αντιδήμαρχος Κέρκυρας σε θέματα Παιδείας, Νεολαίας και Απασχόλησης κύριος Ποταμίτης Αναστάσιος.

  Ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον παρουσίασαν οι εισηγήσεις και παρουσιάσεις των καθηγητών-ομιλητών καθώς και τα παράλληλα βιωματικά εργαστήρια που πραγματοποιήθηκαν τη δεύτερη μέρα του Συνεδρίου. Το Συνέδριο παρακολούθησαν 250 μάχιμοι παιδαγωγοί από Ελλάδα και Κύπρο, οι οποίοι εξέφρασαν την ικανοποίησή τους και τα πιο ενθουσιώδη σχόλια για την όλη διοργάνωση.

11ο Πανελλήνιο Μετεκπαιδευτικό Συνέδριο Βρεφονηπιαγωγών11ο Πανελλήνιο Μετεκπαιδευτικό Συνέδριο Βρεφονηπιαγωγών, 02


Κώστας Χρυσαφίδης
Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ

Ο ρόλος της Τέχνης και της Αισθητικής Αγωγής στο σχολείο
(Το παράδειγμα της Ελληνικής Προσχολικής Αγωγής)

  Η παρουσία της Τέχνης και η ενίσχυση της Αισθητικής Αγωγής στην Εκπαίδευση αποτελούν στις μέρες μας αναπόδραστη αναγκαιότητα, επειδή ζούμε μια περίοδο, όπου βασικές ιδιότητες της ανθρώπινης υπόστασης, όπως δημιουργικότητα, έκφραση, κριτική διάθεση και αποστασιοποίηση τείνουν να εξαφανιστούν, κυρίως εξαιτίας της επέλασης της Τεχνολογίας και της μαζικότητας στην καθημερινή ζωή.

  Θα περίμενε κανείς ότι τα σύγχρονα αναλυτικά προγράμματα και οι κατευθυντήριες γραμμές της εκπαίδευσης θα έδιναν έμφαση σε μια εντονότερη παρουσία της Τέχνης στο σημερινό σχολείο. Απεναντίας οι νέες τάσεις (βλ.προτάσεις της Pisa) δίνουν περισσότερη έμφαση στις Θετικές Επιστήμες, περιθωριοποιώντας σε μεγάλο βαθμό τα Καλλιτεχνικά Μαθήματα. Και όμως σήμερα όσο ποτέ άλλοτε χρειάζεται ο άνθρωπος να καλλιεργήσει τις αρετές εκείνες που θα του επιτρέψουν να αποστασιοποιηθεί από κατεστημένες απόψεις και καταπιεστικούς θεσμούς.

  Κύριος σκοπός της εισαγωγής της Αισθητικής Αγωγής στο σχολείο είναι η γνωριμία του μαθητή με τα έργα Τέχνης και ταυτόχρονα η καλλιέργεια της δυνατότητάς του για έκφραση και δημιουργία. Θα πρέπει να γνωρίσει το παιδί τον κόσμο της Τέχνης μέσα από τα ποικίλα δείγματα έκφρασής της και ταυτόχρονα να επιχειρήσει να συγκεκριμενοποιήσει καλλιτεχνικά τις ιδέες και τις σκέψεις του, πάντα μέσα σε ένα κλίμα αυτονομίας και ελευθερίας. Μέσα από την καλλιτεχνική δραστηριοποίηση των παιδιών επιδιώκουμε να τους μεταφέρουμε και να τους εξοικειώσουμε με ποικίλες εκφραστικές τεχνικές, να τους βοηθήσουμε να αναπτύξουν ιδέες και να επιχειρήσουν να τις υλοποιήσουν, να εκφράσουν συναισθήματα, να διοχετεύσουν τη διάθεσή τους για αναζήτηση, να καλλιεργήσουν τη δημιουργικότητά τους, να ενισχύσουν την αυτοεκτίμηση και το αυτοσυναίσθημα.

  Η Τέχνη δεν έχει όρια και όταν είναι πράγματι αληθινή, γνήσια, ανταποκρίνεται άμεσα στις ανάγκες της ανθρώπινης ευαισθησίας και γίνεται εύκολα κατανοητή. Το παιδί μπορεί πολύ εύκολα να εκτιμήσει και να αξιολογήσει τα ποικίλα καλλιτεχνικά έργα. Άλλωστε μεγάλοι δημιουργοί διατείνονται ότι προσπαθούν να επιτύχουν την εκφραστική ικανότητα του παιδιού, να δουν τον κόσμο με τα μάτια του παιδιού και να αντιγράψουν την καλλιτεχνική του έκφραση, που χαρακτηρίζεται για την τόλμη και την αφαιρετικότητά της. ΄Οσο λιγότερο αλλοτριωμένο είναι το παιδί από τα ποικίλα καλλιτεχνικά υποπροϊόντα, τόσο ευκολότερα συγκινείται από την αληθινή Τέχνη. Μέσα στη γνήσια Τέχνη θα πρέπει να κατατάξουμε και λαϊκή Τέχνη, όταν αυτή δεν αποτελεί βιομηχανικό εμπόρευμα.

  Η Τέχνη στην Ελληνική Προσχολική Αγωγή βρίσκει αναμφισβήτητα μια καλύτερη θέση από αυτή που της διαθέτουν οι υπόλοιπες βαθμίδες, στις οποίες είναι εξίσου απαραίτητη και θα μπορούσε να παίξει ταυτόχρονα ένα ψυχαγωγικό (στην κυριολεξία) ρόλο. Παρόλα αυτά δεν θα πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι ούτε από τις προτάσεις των αναλυτικών προγραμμάτων της Προσχολικής Αγωγής ούτε όμως και από την σχολική καθημερινότητα. Η αισθητική του χώρου, οι ποικίλες «καλλιτεχνικές» εκδηλώσεις τονίζουν δυο στοιχεία: Την ανάγκη κατάρτισης και ευαισθητοποίησης των εκπαιδευτικών και την ενίσχυση της συμμετοχής των παιδιών σε αξιόλογες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις.


Λιακάκη Σωτηρία
Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Raris Ouest Nanterre La Defense

«Η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα στην Ελλάδα ως δημόσια πολιτική και ως δικαίωμα»

  Στην παρούσα εισήγηση θα επιχειρήσουμε μια συνοπτική παρουσίαση της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας στην Ελλάδα ως «δημόσιας πολιτικής». Η διερεύνηση των ποιοτικών και των ποσοτικών χαρακτηριστικών της τελευταίας υποδεικνύουν τη σημασία όχι μόνο του ρόλου του θεσμικού πλαισίου αλλά και της λειτουργίας του διοικητικού μηχανισμού, καθοριστικού παράγοντα για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση μιας μακροπρόθεσμης πολιτικής με πολλαπλασιαστικά οφέλη για το μέλλον.

  Η εισήγησή θα επιμείνει σε τρεις άξονες: Πρώτον, θα επιχειρήσουμε να αποτυπώσουμε τις βασικές παραμέτρους σύμφωνα με τις οποίες διαμορφώνεται η πολιτική για την προσχολική ηλικία στην Ελλάδα, πολιτική που οφείλει να συνδυάζει τον κοινωνικό με τον παιδαγωγικό χαρακτήρα μιας τέτοιας προσπάθειας. Η παρουσία εμμενουσών «ιδεών», η νομική διάσταση της ανηλικότητας, η προσχολική ηλικία ως αναλυτική κατηγορία με βαρύνουσα σημασία και ο ρόλος της οικογένειας αναδεικνύονται εδώ ως εκείνες οι μεταβλητές που εν πολλοίς επικαθορίζουν το «χάσμα υλοποίησης» που συναντάται σε δημόσιες πολιτικές που σχετίζονται με το φύλο, κυρίως στη Νότια Ευρώπη.

  Δεύτερον, ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην τριπλή διάσταση του προαναφερόμενου χάσματος υλοποίησης, έτσι ώστε να αναδειχθούν οι αντιφάσεις και οι ασυγχρονίες μεταξύ της κανονιστικότητας των νόμων που ρυθμίζουν την προσχολική φροντίδα και εκπαίδευση και της πραγματικότητας της εφαρμογής τους.

  Τρίτον, οι δύο προηγούμενοι άξονες θα μας επιτρέψουν να προσεγγίσουμε την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα ως «δικαίωμα». Θα σταθούμε δηλαδή στις έννοιες της δικαιοσύνης και της ισότητας ως αξίες που εμπεριέχονται και αντανακλώνται στα μακροπρόθεσμα οφέλη της υψηλής ποιότητας προσχολικής αγωγής, αποδίδοντάς της τα αντισταθμιστικά και εξισορροπητικά χαρακτηριστικά μιας δημόσιας πολιτικής «προληπτικής» χρησιμότητας. Αξίες, επίσης, στη βάση των οποίων μπορεί να θεμελιωθεί ένα γνήσια δημοκρατικό μοντέλο προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας.


Ευθύμιος Κάκουρος
Ψυχολόγος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας, Τμήμα Προσχολικής Αγωγής
Ψυχολογικό Κέντρο «ΑΡΣΗ»

Από την παιδική αθωότητα στην παραβατική συμπεριφορά.

  Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κοινωνία μας σήμερα αφορά στην κατανόηση της παραβατικής συμπεριφοράς. Αυτή είναι σίγουρο πως δεν εκδηλώνεται ξαφνικά αλλά οικοδομείται σταδιακά στη βάση κάποιων χαρακτηριστικών και εμπειριών του ατόμου. Γι΄ αυτό μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα να κατανοήσουμε τη διαδρομή από την παιδική αθωότητα στις πράξεις βίας και επιθετικότητας.

  Μέσα από σχετικά πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα τα οποία προέρχονται τόσο από το διεθνή όσο και από τον ελληνικό χώρο, έχει διαπιστωθεί πως σε αρκετές περιπτώσεις η αφετηρία αυτής της διαδρομής μπορεί να σχετίζεται με κάποιες διαταραχές οι οποίες πρωτοεμφανίζονται κατά την περίοδο της προσχολικής ηλικίας.

  Στα πλαίσια της παρούσας εισήγησης, μέσα από την παρουσίαση ερευνητικών δεδομένων, καταδεικνύεται η αναπτυξιακή πορεία των παιδιών με ΔΕΠ-Υ η οποία πολλές φορές μπορεί να οδηγεί αργότερα τους εφήβους ή τους νεαρούς ενήλικες στο περιθώριο και στην παραβατική συμπεριφορά. Παράλληλα συζητούνται οι δυνατότητες έγκαιρης διάγνωσης των διαταραχών οι οποίες αργότερα διευκολύνουν την εκδήλωση της παραβατικής συμπεριφοράς και επιχειρείται η τεκμηρίωση της υπόθεσης πως η έγκαιρη παρέμβαση κατά την περίοδο της προσχολικής ηλικίας μπορεί να περιορίσει σημαντικά ή και να αποτρέψει την δυσμενή έκβαση κάποιας διαταραχής όπως για παράδειγμα της ΔΕΠ-Υ.


Κατερίνα Μανιαδάκη
Ψυχολόγος Επίκ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας
Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας Ψυχολογικό Κέντρο «ΑΡΣΗ»

Η άσκηση των παιδιών στον αυτοέλεγχο και την αυτοπειθαρχία.
-Από το «δεν θα κάνεις» στο «δεν θα κάνω»-

  Σύμφωνα με τα τελευταία ερευνητικά δεδομένα, διαπιστώνεται σημαντική συσχέτιση μεταξύ ορισμένων χαρακτηριστικών της συμπεριφοράς του ατόμου και της δυνατότητας ανάπτυξης καλύτερης υγείας, θετικότερων διαπροσωπικών σχέσεων και καλύτερης ποιότητας ζωής. Το κοινό στοιχείο που συνδέει και καθοδηγεί αυτά τα χαρακτηριστικά συμπεριφοράς είναι η αυξημένη ικανότητα του ατόμου για αυτοέλεγχο και αυτοπειθαρχία.

  Ορισμένα από τα βασικά θέματα που απασχολούν συχνά τόσο τους γονείς όσο και τους παιδαγωγούς είναι ο αποτελεσματικός τρόπος άσκησης της πειθαρχίας στα παιδιά, η επιβολή ορίων, και ο καλύτερος τρόπος επιβολής τιμωριών όποτε η συμπεριφορά των παιδιών τείνει να ξεπεράσει τα όρια που θέτουν οι ενήλικες. Σπάνια ωστόσο τίθεται το ερώτημα με ποιον τρόπο μπορούμε να περάσουμε από τον επιβολή του ελέγχου στην άσκηση του ίδιου του παιδιού στον αυτοέλεγχο και από την επιβολή της τιμωρίας στην άσκηση του ίδιου του παιδιού στην αυτοπειθαρχία.

  Στα πλαίσια της παρούσας εισήγησης συζητούνται η σπουδαιότητα της ικανότητας αυτοελέγχου και αυτοπειθαρχίας στη ζωή των ενηλίκων, οι δυνατότητες άσκησης των παιδιών προσχολικής ηλικίας στον αυτοέλεγχο και οι διαδικασίες μέσω τον οποίων μπορεί να επιτευχθεί η ανάπτυξη του αυτοελέγχου στα μικρά παιδιά τόσο σε μαθησιακό επίπεδο όσο και σε επίπεδο συμπεριφοράς. Επιπλέον, δίνεται έμφαση στην ιδιαίτερη σημασία άσκησης στον αυτοέλεγχο των παιδιών με ΔΕΠ-Υ νωρίς κατά την περίοδο της προσχολικής ηλικίας, καθώς η παρορμητικότητά τους, η οποία αποτελεί βασικό στοιχείο της διαταραχής, είναι αυτή που μελλοντικά επηρεάζει σε μεγαλύτερο βαθμό τη λειτουργικότητάς τους και τους δημιουργεί τα περισσότερα προβλήματα, ιδιαίτερα κατά την εφηβεία και την ενηλικίωσή τους.


Κων/νος Πετρογιάννης
Αναπτυξιακός Ψυχολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής,
Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

«Πολιτισμική ταυτότητα, κατανόηση της ετερότητας και ο ρόλος του Παιδικού Σταθμού»

   Στην παρούσα εισήγηση διαπραγματευόμαστε την έννοια της πολιτισμικής ταυτότητας, η οποία αφορά την έννοια του ανήκειν σε μια ιδιαίτερη ομάδα ή ομάδες ανθρώπων. Αναπτύσσουμε την πολιτισμική μας ταυτότητα μέσα από τις σχέσεις μας με την οικογένεια, τους φίλους, άλλα μέλη του κοινωνικού περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε, μέσα από την γλώσσα, την τέχνη και άλλους κοινωνικούς παράγοντες. Πρόκειται για μια διακριτή διάσταση της προσωπικότητας μας, μεταξύ διαφόρων άλλων που μας χαρακτηρίζουν (όπως εθνοτική, φυλετική, θρησκευτική, έμφυλη κ.ά.) μαζί με τις οποίες συνδιαμορφώνουν την συνολική έννοια της προσωπικής μας ταυτότητας. Παρουσιάζεται συνοπτικά η πορεία ανάπτυξής της και η σημασία που έχει η πολιτισμική επίγνωση μέσα από την επαφή των μικρών παιδιών διαφορετικών εθνοτικών/πολιτισμικών ομάδων στον χώρο του παιδικού σταθμού.


Νικηταϊδου Ευφροσύνη
Νηπιαγωγός, ma in Science of Education Teaching &Learning,
Nova SouthernUniversity USA

«‘Αλλα μάτια… ίδιο βλέμμα»

   Στην τάξη των προνηπίων, εκείνη τη χρονιά είχαμε παιδιά από την Αγγλία και τη Ρωσία . Άλλα μάτια… άλλες εμπειρίες και άλλες εικόνες που αυθόρμητα μια μέρα πρόβαλλαν στην «κουβεντούλα» μας. Ίδιο βλέμμα όμως! ‘Ολοι ετοιμάζονταν να γιορτάσουν τις ημέρες που έρχονταν!.... Με άλλο τρόπο , αλλά το ίδιο γεγονός! Έτσι αποφασίσαμε από κοινού να ετοιμάσουμε τις αποσκευές για ένα Ταξίδι στον Κόσμο!

   “Με τα μάτια της φαντασίας μας θα ταξιδέψουμε σε χώρες μακρινές και θα δούμε πώς προετοιμάζονται εκεί για τις γιορτές των Χριστουγέννων και τις Πρωτοχρονιάς. Οδηγοί στο ταξίδι, γονείς και παιδιά που θα μας μυήσουν σε έθιμα άλλων τόπων. Συνεπιβάτες σε αυτό , εσείς που θα μας τιμήσετε με την παρουσία σας".

   Με την πρόσκληση αυτή λίγο πριν τα κάποια Χριστούγεννα, στον παιδικό σταθμό μας σταθμό, «ταξιδέψαμε» στον κόσμο και «τρυπώσαμε» στα σπίτια με τη βοήθεια των γονιών και τη συμμετοχή των παιδιών, ρίχνοντας κλεφτές ματιές στις προετοιμασίες που γίνονται σε διάφορες χώρες για τις μέρες αυτές.

   Αξιοποιήσαμε ερέθισμα που προέκυψε στην τάξη των προνηπίων και γνωρίζοντας το θεωρητικό πλαίσιο που αναπτύσσσεται στο ΔΕΕΠΣ για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση, εστιάσαμε εκείνα τα Χριστούγεννα σε όλα αυτά που ενώνουν την κουλτούρα διαφόρων χωρών για να γιορτάσουν από κοινού και παγκόσμια το μήνυμα της αγάπης, της ελπίδας και της αισιοδοξίας που πρεσβεύουν οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς.

  Κινητοποιήθηκαν παιδιά , γονείς , γιαγιάδες, συγγενείς. Ανατρέξαμε σε μνήμες και γνώσεις, στην προφορική παράδοση και το διαδίκτυο και η μέρα της γιορτής ήταν απλά ο ενθουσιώδης επίλογος , γιατί τη γιορτή τη ζούσαμε κάθε μέρα που φέρναμε ένα καινούριο στοιχείο στην τάξη μας.

  Αυτή την εμπειρία μας θα μοιραστούμε μαζί σας στο επικείμενο συνέδριο.


Νατάσα Φιλιππουπολίτη
Λέκτορας μουσειακής εκπαίδευσης, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης,
Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία

«Μουσειακοί χώροι για παιδιά προσχολικής ηλικίας: μια χαρτογράφηση του ελληνικού τοπίου»

   Η παρουσίαση αυτή στοχεύει στο να συζητήσει τον αναδυόμενο ρόλο της μουσειακής αγωγής στην προσχολική ηλικία προσφέροντας επίσης μερικά σχόλια για την προσπάθεια των επαγγελματιών των μουσείων να δημιουργήσουν εμπειρίες με νόημα για αυτήν την πολύ ιδιαίτερη ομάδα επισκεπτών. Aντανακλά μια πρώτη προσπάθεια να τεθούν κεντρικά ερωτήματα ως μέρος ενός ευρύτερου ερευνητικού προγράμματος που επιδιώκει να χαρτογραφήσει και να αναλύσει τύπους μουσειακών χώρων στην Ελλάδα που είτε αποτελούν εξειδικευμένα περιβάλλοντα για την προσχολική ηλικία (π.χ. παιδικό μουσείο) είτε διαθέτουν ιδιαίτερους χώρους για εκπαιδευτικές δράσεις που σχεδιάζονται γι’ αυτή την ηλικιακή ομάδα. Η εισήγηση αυτή διατυπώνει τους προβληματισμούς της από τη σκοπιά ενός μουσειολόγου που καλείται να συνεργαστεί με άλλους επαγγελματίες, με τον εμψυχωτή και τον μουσειοπαιδαγωγό, για τη δημιουργία εκπαιδευτικών δράσεων στο μουσείο κατάλληλων για την προσχολική ηλικία.


Κόνσολας Μάνος, Επίκουρος Καθηγητής, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ., Πανεπιστημίου Αιγαίου
Καμπουροπούλου - Σαββαΐδου Μαρία, Λέκτορας Π.Τ.Δ.Ε., Πανεπιστημίου Αιγαίου
Παναγιωτοπούλου Πολυξένη, υπ. Δρ Πανεπιστημίου Αιγαίου

Σχεδιασμός εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την πολιτιστική ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας: Θεωρία και πράξη

   Μια τοπική κοινωνία με ανεπτυγμένη πολιτισμική δραστηριότητα εμφανίζει σημαντικά πλεονεκτήματα τόσο στη διαδικασία της βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης όσο και της προσωπικής ανάπτυξης των ατόμων όλων των ηλικιών, μέσα από την ενίσχυση των δεξιοτήτων τους, της αυτοπεποίθησής τους και της δημιουργικότητας τους. Η πολιτισμική δράση βελτιώνει το επίπεδο οργανωτικής ικανότητας των κοινωνιών, ενδυναμώνει τις τοπικές ομάδες και δημιουργεί ενεργούς και ευαισθητοποιημένους πολίτες. Συνεπώς, η πολιτισμική διάσταση σε τοπικό επίπεδο θεωρείται απαραίτητη συνιστώσα της ανάπτυξης, της δημιουργίας βιώσιμων κοινοτήτων καθώς και της τοπικής ζωτικότητας.

  Ωστόσο, είναι προφανές ότι για την επίτευξη βιώσιμων κοινοτήτων δεν αρκούν μόνο οι οικονομικές, τεχνολογικές ή διοικητικές μεταρρυθμίσεις. Χρειάζεται κι ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο που θα αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση των μαθητών μέσα από τη διαμόρφωση στάσεων κι αξιών, προκειμένου ως αυριανοί πολίτες να καθίστανται ικανοί για την ανάληψη πρωτοβουλιών και δράσεων, ενώ παράλληλα θα έχουν τη δυνατότητα να κρίνουν και να αξιολογούν τα μέτρα που λαμβάνονται από τους υπευθύνους για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

  Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν ο σχεδιασμός και η υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος με σκοπό τον προβληματισμό και την ευαισθητοποίηση των μαθητών για την ανάδειξη της τοπικής πολιτιστικής ταυτότητας της Παλιάς Πόλης της Ρόδου. Κεντρικό ερευνητικό ερώτημα της μελέτης ήταν κατά πόσον οι μαθητές Δημοτικού Σχολείου, κάτοικοι ενός παραδοσιακού οικισμού με τουριστική ανάπτυξη στην ευρύτερη περιοχή του, μπορούν μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα να προβληματιστούν για το δικό τους περιβάλλον, να εντοπίζουν προβλήματα σε αυτό και να προτείνουν ποιοτικές, αισθητικά αποδεκτές και βιώσιμες λύσεις για την πολιτιστική ανάπτυξή του.

  Για της επίτευξη των στόχων της μελέτης διεξήχθη το σχολικό έτος 2009-2010 έρευνα δράσης με τους 25 μαθητές της Ε΄ και ΣΤ΄ Τάξης του Πειραματικού Δημοτικού Σχολείου πόλεως Ρόδου. Χώρος αναφοράς αποτέλεσε η Μεσαιωνική Πόλη. Στο πλαίσιο της διδακτικής παρέμβασης αξιοποιήθηκε το «δημιουργικής επίλυσης πρόβλημα», μια συστηματική προσέγγιση, μέσα από την οποία επιδιώκεται η αξιοποίηση της δημιουργικής προσωπικότητας και η ενεργοποίηση της αυθεντικής μάθησης.

  Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα προώθησε μια σειρά από δραστηριότητες, οι οποίες κινήθηκαν στην κατεύθυνση της δημιουργικής διαδικασίας για την αισθητική ανάδειξη των πολιτιστικών στοιχείων της Μεσαιωνικής Πόλης. Η αξιοποίηση της οδού Σωκράτους της Μεσαιωνικής Πόλης Ρόδου ως βασικού άξονα ενός διαθεματικού, προγράμματος με εκπαιδευτικό, καλλιτεχνικό, πολιτισμικό και αειφορικό προσανατολισμό ανέδειξε τη διαδικασία ανάπλασης χώρου της Μεσαιωνικής Πόλης ως πεδίο συνάντησης της τέχνης με την τεχνολογία, την τοπική ιστορία και τη λαϊκή παράδοση. Η εμπλοκή των μαθητών σε δράσεις εικαστικού και αναπτυξιακού χαρακτήρα οδήγησε στην παραγωγή καινοτόμων καλλιτεχνικών προϊόντων και στη διατύπωση προτάσεων προς την κατεύθυνση της βιώσιμης πολιτιστικής ανάπτυξης.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

  • Jacobsen D., Eggen P., Kauchak D., (2009). Μέθοδοι Διδασκαλίας. Ενίσχυση της Μάθησης των παιδιών από το Νηπιαγωγείο έως το Λύκειο. Επιστημονική Επιμέλεια - Εισαγωγή: Μ. Σακελλαρίου, Μ. Κόνσολας. Μετάφραση: Ρ. Λαμπρέλλη. Αθήνα: Ατραπός.
  • Katz, L. & Chard, S., (2004). Η Μέθοδος Project: Η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της δημιουργικότητας των παιδιών της προσχολικής ηλικίας. Μτφρ.: Ρ. Λαμπρέλλη, Επιμέλεια: Μ. Κόνσολας. Αθήνα: Ατραπός.
  • Landry, C. (2000) The Creative City. A Toolkit for Urban Innovators. London: Earthscan.
  • Matarasso, F. (1999) Towards a Local Culture Index: Measuring the Cultural Vitality of Communities. Stroud: Comedia.
  • McAfee O., Leong D., Bodrova E., (2009). Βασικές αρχές της αξιολόγησης στην προσχολική αγωγή και εκπαίδευση. Εισαγωγή-Επιστημονική επιμέλεια: Μ. Σακελλαρίου-Μ. Κόνσολας. Μετάφραση: Τ. Πλυτά. Αθήνα: Παπαζήση.
  • Ξανθάκου Γ., Καΐλα Μ., (2002). Το δημιουργικής επίλυσης πρόβλημα. Επιμέλεια Σειράς: Γ. Ξανθάκου, F. Monks, Μ. Καΐλα. Αθήνα: Ατραπός.
  • Ξανθάκου, Γ., (1998). Η Δημιουργικότητα. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. WCED (World Commission on Environment and Development), (1987). Our Common Future. Oxford, Oxford University Press.
  • Wycoff, J., Richardson, T., (1995). Transformation thinking: Tools and Techniques That Open the Door to Powerful New Thinking for every member of Your Organization. New York: Berkley Books.

Ξένια Καλογεροπούλου
Ηθοποιός

«Βρέφη και θέατρο: μια συναρπαστική συνάντηση»

  Όλοι ξέρουμε ότι ένας απλός τρόπος να κερδίσεις την προσοχή ενός βρέφους είναι να κρύβεις κάτι και να το ξαναπαρουσιάζεις. Αφού διασκεδάζουν τόσο εύκολα; Ποιος ο λόγος να τους κάνουμε θέατρο; Ναι, είναι αλήθεια. Όταν παίζουμε με ένα βρέφος κρύβοντας και φανερώνοντας κάτι ξανά και ξανά το μωράκι ενθουσιάζεται και ξεκαρδίζεται.

  Αν όμως αυτό το αντικείμενο που χάνεται και ξαναφαίνεται, εμφανίζεται μια επόμενη φορά έχοντας αλλάξει χρώμα. Αν τη μια είναι κόκκινο και την άλλη έχει γίνει μωβ; Και μετά πορτοκαλί; Και την άλλη έχει πάλι το γνωστό αρχικό του χρώμα; Αν μια άλλη του εμφάνιση συνοδεύεται από μια μουσική φράση. Από έναν μυστηριώδη ψίθυρο; Έναν αναστεναγμό; Κι ύστερα από μια απόλυτη ησυχία; Αν ο ρυθμός της κίνησής του αντικειμένου αλλάζει και γίνεται πάρα πάρα πολύ αργός. Και μετά απότομος και ξαφνικός; Αν η κίνηση της εμφάνισής του γίνεται πλατιά , κυκλική και κυματιστή, ή αντίθετα σχεδόν ανεπαίσθητη; Αν κινείται ανάλαφρα, σαν να πετάει, ή σέρνεται με μεγάλη δυσκολία σα να είναι αφόρητα βαρύ και κουρασμένο; Τότε το παιχνίδι γίνεται τέχνη, γίνεται θέατρο. Θα μου πείτε: Και τι αλλάζει δηλαδή; Το παιδί αλλάζει. Μπορεί τώρα να μην ξεκαρδίζεται συνέχεια. Μπορεί κάποιες στιγμές να είναι απλώς «έκθαμβο» Να μένει ακίνητο και σιωπηλό. Να τελειώσει το παιχνίδι και να μείνει σκεφτικό, παραξενεμένο, σα να αναλογίζεται αυτό που είδε, σα να ονειρεύεται τη συνέχεια.

  Μ’ αυτή την απλή εικόνα προσπάθησα να εξηγήσω την διαφορά μιας απλής διασκέδασης και μιας βαθύτερης εμπειρίας.


Ευγενία Θεοδότου
MA in Education, MSc μεταπτυχιακή φοιτήτρια,
«Διδακτική της Τεχνολογίας και Ψηφιακά Συστήματα»

Ελληνικός Πολιτισμός: Οι μαραθώνιοι αγώνες δρόμου στην καλλιέργεια της γλώσσας στο νηπιαγωγείο

   Ο Ελληνικός πολιτισμός έχει αποτελέσει σημαντικό σταθμό στην εξέλιξη της κοινωνίας, της επιστήμης και της ανθρώπινης ζωής γενικότερα. Στοιχεία αυτού του πολιτισμού μπορούν να αποτελέσουν πρόσφορο έδαφος για τα σύγχρονα εκπαιδευτικά προγράμματα προσφέροντας ένα ενδιαφέρον πλαίσιο μάθησης για τα μικρά παιδιά. Οι μαραθώνιοι αγώνες δρόμου είναι ένα σημαντικό γεγονός αυτού του πολιτισμού το οποίο αναβιώθηκε και επαναλαμβάνεται στη σημερινή εποχή. Η παρούσα εργασία ερευνά το πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στοιχεία του Ελληνικού πολιτισμού και πιο συγκεκριμένα των μαραθώνιων αγώνων δρόμου με σκοπό να καλλιεργήσουμε δεξιότητες που σχετίζονται με το γνωστικό αντικείμενο της γλώσσας στην εκπαιδευτική βαθμίδα του νηπιαγωγείου. Το δείγμα αποτέλεσαν 24 νήπια από 2 τάξεις νηπιαγωγείου που φοιτούσαν σε ένα ιδιωτικό νηπιαγωγείο της Αττικής. Για τη διεξαγωγή της έρευνας χρησιμοποίηθηκε η μέθοδος project και για τη συγκέντρωση και αποτύπωση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της γραπτής καταχώρησης μέσω ενός ημερολογίου και η παρατήρηση μέσω φωτογραφιών. Στα συμπεράσματα προτείνεται η συγκεκριμένη διεπιστημονική προσέγγιση ως μία εκπαιδευτική τεχνική για την καλλιέργεια των γνωστικών δεξιοτήτων που σχετίζονται με το γνωστικό αντικείμενο της γλώσσας στην προσχολική ηλικία.


Τούλα Μάντζιου,Καθηγήτρια Τμήματος Βρεφονηπιοκομίας ΤΕΙ Ηπείρου
Μαρία Βαραγκούλη,Βρεφονηπιαγωγός,Εργαστηριακός Συνεργάτης Τμήματος Βρεφονηπιοκομίας ΤΕΙ Ηπείρου

«Εμπειρικά δεδομένα και πολιτιστικά χαρακτηριστικά της συναλλαγής μεταξύ παιδαγωγού και παιδιού προσχολικής ηλικίας»

   Ένας διαρκώς αυξανόμενος αριθμός ερευνών καταγράφει τη σημασία και αναδεικνύει τις δυσκολίες που παρατηρούνται αφενός στη συναλλαγή μεταξύ των παιδαγωγών και παιδιών, αφετέρου στις χρησιμοποιούμενες πρακτικές στην ενδυνάμωση της πολιτισμικής ταυτότητας των μικρών παιδιών. Στόχος της έρευνας ήταν η διερεύνηση του εκπαιδευτικού και πολιτισμικού μοντέλου παιδαγωγού προσχολικής ηλικίας και η ανάδειξη μιας πολιτισμικής συμβουλευτικής με στοιχεία της βασικής και της ιδιαίτερης ελληνικής κουλτούρας. Στην έρευνά μας συμμετείχαν 18 παιδαγωγοί των Παιδικών Σταθμών της ευρύτερης περιοχής της Ηπείρου (συμπτωματικής δειγματοληψίας), με 70 παιδιά (34 κορίτσια και 36 αγόρια).

  Η συλλογή δεδομένων πραγματοποιήθηκε με την Κλίμακα Συναλλαγής Παιδαγωγού (CIS, Arnett, 1989) και την Κλίμακα Διευρυμένου Διαλόγου (Skilled Dialoque, Barrera et al., 2003), κατά τη διάρκεια υποβολής ερωτήσεων των παιδιών, στη διάρκεια μίας δομημένης και ελεύθερης συνθήκης. Τα αποτελέσματα των στατιστικών αναλύσεων έδειξαν ότι οι παιδαγωγοί στο σύνολό τους τείνουν να είναι θετικές και παράλληλα να είναι αδιάφορες και ανεκτικές. Η ερμηνεία αυτών των ευρημάτων πιθανώς να βρίσκεται στη παρατηρούμενη δυσαναλογία μεταξύ παιδαγωγών/παιδιών, στους πολλαπλούς φορείς εκπροσώπησης τους στη μέχρι τώρα ιστορία τους και πιθανώς στη μη ενσωμάτωση των παιδικών σταθμών στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας, γεγονός το οποίο μπορεί να δημιουργεί αντιφάσεις ως προς τον επαγγελματικό ρόλο του/της παιδαγωγού προσχολικής ηλικίας.

  Επιπλέον τα ευρήματά μας κατέγραψαν τη μη εξοικείωση της παιδαγωγού με την ιδιαίτερη υποκουλτούρα των παιδιών, επίσης κάθε πολιτισμική δραστηριότητα στην ενδυνάμωση της ελληνικής και της ιδιαίτερης υποκουλτούρας των παιδιών, θεωρήθηκε ως αυτονόητη απόκτηση εκ μέρους των παιδαγωγών. Στηριζόμενοι σε οικουμενικά πολιτισμικά μοντέλα ενδυνάμωσης (PEN-3, Airhihenbuwa, 1995. Touch Points, Brazelton, 1992), προτείνουμε πρακτικές, μέσω της συνεργασίας των παιδαγωγών και της οικογένειας, μέσα από επαναπροσδιοριζόμενες αναπτυξιακά κατάλληλες πρακτικές από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και από τον νεότερο ελληνικό λαϊκό πολιτισμό μας.


Θωμαΐς Καπουλίτσα - Τρούλου,
Καθηγήτρια Εφαρμογών ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης

«Με τα χέρια, την καρδιά και το μυαλό…- Εικαστικές προσεγγίσεις στην Προσχολική ηλικία»

   Ποιά είναι η προβληματική των εικαστικών δραστηριοτήτων; Μπορεί να διδαχθεί η τέχνη; Πώς προσαρμόζονται οι απαιτήσεις της διδασκαλίας στους τρόπους οι οποίοι ενθαρρύνουν την διαδικασία της μάθησης; Θα πρέπει να αναπτυχθεί μια στρατηγική προγραμματισμού/ανάπτυξης, παρατήρησης, ελέγχου και αξιολόγησης ώστε να απαντηθούν τα πολλαπλά ερωτήματα που θίγονται από την πρακτική αυτού του μαθήματος; Έχει κατανοήσει η/ο εκπαιδευτικός την ιδιομορφία της διδασκαλίας των εικαστικών δραστηριοτήτων; Τί ευνοεί και τί αναστέλλει την εικαστική δημιουργία;


Όλγα Λιάγκου,
Παιδαγωγός Προσχολικής Ηλικίας
Εργαστηριακός Συνεργάτης Τμήματος Προσχολικής Αγωγής, ΤΕΙ Αθήνας

«MUNTING NAYON, πολιτισμικό σχολείο. Μια εμψυχωτική παρέμβαση με στόχο την ενίσχυση της επικοινωνιακής ικανότητας στα ελληνικά, από παιδιά μεταναστών»

   Πρόκειται για την παρουσίαση μιας εμψυχωτικής παρέμβασης που έγινε στο αυτοδιαχειριζόμενο προσχολικό κέντρο Munting Nayon (ανήκει στο σύλλογο των φιλιππινέζων μεταναστών στην Ελλάδα), με στόχο την ενίσχυση της επικοινωνιακής ικανότητας των παιδιών στα ελληνικά, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα ένα πλαίσιο που σέβεται κι αναγνωρίζει τις μητρικές γλώσσες, τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά, τις εθνικές ταυτότητες των παιδιών (εξυπηρετούνται σε αυτό παιδιά μεταναστών διαφόρων εθνικοτήτων, που ζουν στη χώρα μας).

  Οι δραστηριότητες που πραγματοποιήθηκαν επιλέχθηκαν με βάση τα ενδιαφέροντα, τις ανάγκες, και τις δυνατότητες και των παιδιών, ενώ παράλληλα δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή ώστε να καλύπτουν όλους τους τομείς ανάπτυξης των παιδιών.

  Η παρέμβαση είχε τη μορφή έρευνας- δράσης, χρησιμοποίησε τη μέθοδο της τήρησης ημερολογίου, η οποία επιτρέπει διαδικασίες αναστοχασμού, ενώ παράλληλα εφαρμόστηκε διαμορφωτική αξιολόγηση.

  Οι σκοποί και οι στόχοι της παρέμβασης διαμορφώθηκαν με βάση τα θεωρητικά δεδομένα σχετικά με την ανάπτυξη της γλώσσας και της σχέσης της με τη νοητική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού, την εξέλιξη της διγλωσσίας στην προσχολική ηλικία, τη σημασία της μητρικής γλώσσας, τις κατευθύνσεις του ΔΕΠΠΣ (Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών) για την «προώθηση του εγγραματισμού όλων των παιδιών», τη σημασία της αξιοποίησης των περιστάσεων επικοινωνίας και της επικοινωνιακής προσέγγισης της γλώσσας.

   Η εφαρμογή που παρουσιάζεται αποδεικνύει ότι η εμψύχωση, μέσα από τον κοινωνικο-πολιτισμικό της ρόλο, μπορεί να οδηγήσει σε αποτελεσματικές εκπαιδευτικές πρακτικές σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα, εφόσον βασίζεται στην παραδοχή ότι για την ακαδημαϊκή επιτυχία των δίγλωσσων μαθητών αποφασιστικό ρόλο παίζει η ενδυνάμωση της ταυτότητάς τους (Cummins, 2005).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Baker, C. (2001). Εισαγωγή στη Διγλωσσία και τη Δίγλωσση Εκπαίδευση. Αθήνα, Gutenberg
Cummins, J. (2005). Ταυτότητες υπό Διαπραγμάτευση. Εκπαίδευση με σκοπό την ενδυνάμωση σε μια Κοινωνία της Ετερότητας. Αθήνα, Gutenberg
Γαβριηλίδου, Ζ., (2007). Χειρισμός διγλωσσίας στην τάξη. Σημειώσεις Ενισχυτικά προγράμματα για τη γλώσσα και τα μαθηματικά. Αλεξανδρούπολη, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Δαφέρμου, Χ., Κουλούρη, Π., Μπασαγιάννη, Ε. Οδηγός Νηπιαγωγού, Εκπαιδευτικοί Σχεδιασμοί Δημιουργικά Περιβάλλοντα Μάθησης. ΥΠΕΠΘ, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Αθήνα
ΔΕΠΠΣ. Ανακτήθηκε Νοέμβριος 23, 2008. Στο Δικτυακό Τόπο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Ιστοσελίδα: http://www.pi-schools.gr/programs/depps/
Εθνική Συντονιστική Επιτροπή Κινήματος «Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίσοι». Διακήρυξη. Ανακτήθηκε Νοέμβριος 16, 2010. Στο Δικτυακό Τόπο http://diaforetikotita.blogspot.com/
Ιορδανίδου, Α., Σφυρόερα, Μ., (2007). Η Επικοινωνιακή Προσέγγιση του Γλωσσικού Μαθήματος, Κλειδιά και Αντικλείδια. Αθήνα: ΥΠΕΠΘ, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Καραντζόλα, Ελ., (2009). Διγλωσσία και διαπολιτισμικότητα: συγκλίσεις και Αποκλίσεις. Ανακτήθηκε Μάρτιος 24, 2009. Στο δικτυακό τόπο http://6dim-diap-elefth.thess.sch.gr/Greek/Diapolitismiki_Ekpaidefsi/EishghseisDiapolEkp shs/EishghseisDiapolEkpshs1998/diglossia_kia_diapolitismikotita.pdf
Ρεκαλίδου, Γ. (2008). Αρχικός Σχεδιασμός. Σημειώσεις. Πρακτική Κατάρτιση Μεταπτυχιακών Φοιτητών ΔΔΠΜΣ. Αλεξανδρούπολη, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο.
Σφυρόερα, Μ., (2007). Σημειώσεις για την Κοινωνικοπολιτισμική Εμψύχωση. Αλεξανδρούπολη, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
Φραγκουδάκη, Α., (2007). Γλώσσα του σπιτιού και γλώσσα του σχολείου, Κλειδιά και Αντικλείδια. Αθήνα: ΥΠΕΠΘ, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Επισκέπτες

Έχουμε 55 επισκέπτες συνδεδεμένους

Αίτηση Εγγραφής

Είσαι Παιδαγωγός Προσχολικής Ηλικίας ΤΕΙ;
Γίνε μέλος τώρα !

Αίτηση

ΠΑ.ΣΥ.ΒΝ Social

ΠΑΣΥΒΝ FacebookΠΑΣΥΒΝ TwitterΠΑΣΥΒΝ YouTube